Ο τρόπος που κάνεις κάτι είναι ο τρόπος που κάνεις τα πάντα

Η φράση «ο τρόπος που κάνεις κάτι είναι ο τρόπος που κάνεις τα πάντα» σημαίνει ότι ο τρόπος που αντιμετωπίζεις τα μικρά πράγματα στη ζωή συχνά αντικατοπτρίζει τα μοτίβα συμπεριφοράς που μεταφέρεις και στα μεγαλύτερα.

Αν αναβάλλεις συνεχώς κάτι μικρό επειδή «δεν έχει και τόση σημασία», πιθανότατα η αναβλητικότητα δεν εμφανίζεται μόνο σε αυτόν τον τομέα της ζωής σου. Αν εγκαταλείπεις μόλις κάτι γίνει άβολο, μπορεί να έχεις μάθει να απαντάς στη δυσφορία με αποφυγή. Αν, αντίθετα, κρατάς συστηματικά τις μικρές υποσχέσεις που δίνεις στον εαυτό σου, εξασκείς τη συνέπεια και την αυτοπειθαρχία.

Και υπάρχει ένας νευροεπιστημονικός λόγος πίσω από αυτό.

Ο εγκέφαλος προσπαθεί συνεχώς να λειτουργεί όσο το δυνατόν πιο αποτελεσματικά. Δεν θέλει να αναλύει συνειδητά κάθε μικρή πράξη που κάνουμε, γιατί αυτό θα απαιτούσε τεράστια ποσότητα γνωστικής ενέργειας. Έτσι, μέσω της επανάληψης, μαθαίνει μοτίβα και σταδιακά μετατρέπει συμπεριφορές που επαναλαμβάνονται συχνά σε πιο αυτόματες αντιδράσεις.

Εδώ μπαίνει η νευροπλαστικότητα. Ο εγκέφαλος αλλάζει ως αποτέλεσμα της επαναλαμβανόμενης εμπειρίας. Όταν εξασκούμε ξανά και ξανά έναν συγκεκριμένο τρόπο αντίδρασης, τα νευρωνικά συστήματα που εμπλέκονται σε αυτόν εξοικειώνονται όλο και περισσότερο με το συγκεκριμένο μοτίβο.

Τα βασικά γάγγλια παίζουν ιδιαίτερα σημαντικό ρόλο στη δημιουργία συνηθειών και στην αυτοματοποίηση της συμπεριφοράς. Όσο μια συμπεριφορά γίνεται συνήθεια, τόσο λιγότερη συνειδητή προσπάθεια χρειάζεται για να την ενεργοποιήσουμε. Κάτι που κάποτε απαιτούσε συνειδητή απόφαση μπορεί σταδιακά να γίνει η προεπιλεγμένη μας αντίδραση.

Γι’ αυτό τα μικρά πράγματα έχουν μεγαλύτερη σημασία απ’ όσο νομίζουμε.

Όταν αναβάλλεις επανειλημμένα, δεν αναβάλλεις απλώς μια υποχρέωση. Εξασκείς την αναβολή.

Όταν αποφεύγεις συνεχώς τη δυσφορία, εξασκείς την αποφυγή.

Όταν συνεχίζεις παρόλο που κάτι είναι δύσκολο, εξασκείς την επιμονή.

Όταν κάνεις αυτό που είπες ότι θα κάνεις, εξασκείς τη συνέπεια.

Φυσικά, η ανθρώπινη συμπεριφορά εξαρτάται και από το πλαίσιο. Κάποιος μπορεί να είναι εξαιρετικά πειθαρχημένος στη δουλειά και εντελώς ανοργάνωτος στο σπίτι, κοινωνικά πολύ άνετος αλλά αποφευκτικός στις ερωτικές του σχέσεις. Η συγκεκριμένη φράση δεν αποτελεί κάποιον απόλυτο ψυχολογικό νόμο.

Ωστόσο, οι συμπεριφορές που επαναλαμβάνουμε μπορούν σταδιακά να εξελιχθούν σε ευρύτερα μοτίβα συμπεριφοράς, τα οποία επηρεάζουν τον τρόπο που αντιδρούμε σε διαφορετικούς τομείς της ζωής μας.

Συχνά επικεντρωνόμαστε στις μεγάλες στιγμές: στη σημαντική επαγγελματική απόφαση, στη σχέση, στον μεγάλο στόχο, στην ευκαιρία που μπορεί να αλλάξει τη ζωή μας. Όμως ο τρόπος που θα αντιδράσουμε σε αυτές τις στιγμές δεν εμφανίζεται ξαφνικά από το πουθενά. Φέρνουμε μαζί μας τα μοτίβα που εξασκούμε καθημερινά.

Δεν γίνεσαι ξαφνικά πειθαρχημένος όταν ο στόχος γίνει αρκετά σημαντικός. Την πειθαρχία την εξασκείς στις μικρότερες στιγμές.

Δεν αποκτάς ξαφνικά επιμονή όταν η ζωή γίνει δύσκολη. Τη σχέση σου με τη δυσφορία την έχεις αρχίσει να χτίζεις πολύ πριν έρθει εκείνη η στιγμή.

Οι μικρές πράξεις είναι επαναλήψεις.

Οι επαναλήψεις γίνονται συνήθειες.

Οι συνήθειες γίνονται μοτίβα.

Και τα μοτίβα, σταδιακά, γίνονται μέρος του τρόπου με τον οποίο λειτουργείς μέσα στον κόσμο.

Ίσως, λοιπόν, το «ο τρόπος που κάνεις κάτι είναι ο τρόπος που κάνεις τα πάντα» να μην αφορά το να κάνεις τα πάντα τέλεια.

Αφορά το να προσέχεις τι εκπαιδεύεις επανειλημμένα τον εγκέφαλό σου να κάνει.

#psychology #psychotherapy #brain #neuroscience #patterns