Τι είναι το Mobbing;

Mobbing (Workplace Bullying): Ο εργασιακός εκφοβισμός και οι επιπτώσεις του στην ψυχική υγεία

Πολλοί άνθρωποι συνδέουν τον εκφοβισμό (bullying) αποκλειστικά με το σχολείο. Ωστόσο, ο εκφοβισμός δεν σταματά στην παιδική ηλικία. Μπορεί να εμφανιστεί και στον επαγγελματικό χώρο, όπου είναι γνωστός και ως mobbing ή workplace bullying, επηρεάζοντας σοβαρά την ψυχική υγεία, την απόδοση και την ποιότητα ζωής των εργαζομένων.

Τι είναι το mobbing;

Το mobbing (workplace bullying) αναφέρεται στη συστηματική, επαναλαμβανόμενη ψυχολογική παρενόχληση ή εκφοβισμό ενός εργαζομένου. Δεν πρόκειται για μία μεμονωμένη διαφωνία, μια αυστηρή παρατήρηση ή μια δύσκολη ημέρα στη δουλειά. Αντίθετα, αφορά ένα μοτίβο συμπεριφορών που, με την πάροδο του χρόνου, δημιουργεί ένα εχθρικό, υποτιμητικό και ψυχολογικά επιβαρυντικό εργασιακό περιβάλλον.

Ο εργασιακός εκφοβισμός μπορεί να προέρχεται από έναν προϊστάμενο (vertical bullying), από έναν συνάδελφο (horizontal bullying) ή ακόμη και από έναν υφιστάμενο (upward bullying).

Πώς εκδηλώνεται;

Το mobbing δεν είναι πάντα εύκολο να αναγνωριστεί, καθώς συχνά εκφράζεται μέσα από διακριτικές αλλά επαναλαμβανόμενες συμπεριφορές, όπως:

• Συνεχής υποτίμηση ή ειρωνικά σχόλια.

• Δημόσια κριτική ή εξευτελισμός.

• Αποκλεισμός από συναντήσεις ή σημαντικές πληροφορίες.

• Διάδοση φημών ή κουτσομπολιού.

• Ανάθεση υπερβολικού ή ανέφικτου φόρτου εργασίας.

• Συστηματική αμφισβήτηση των ικανοτήτων του εργαζομένου.

• Κοινωνική απομόνωση ή αγνόηση.

• Υπερβολική παρακολούθηση και μικροδιαχείριση (micromanagement).

• Αδικαιολόγητη αφαίρεση αρμοδιοτήτων ή ευκαιριών εξέλιξης.

  
  

Ποιες είναι οι επιπτώσεις στην ψυχική υγεία;

Η χρόνια έκθεση σε εκφοβιστικές συμπεριφορές ενεργοποιεί διαρκώς το σύστημα στρες του οργανισμού. Όταν αυτό συμβαίνει για μεγάλο χρονικό διάστημα, επηρεάζεται τόσο η ψυχική όσο και η σωματική υγεία.

Συχνές συνέπειες είναι:

• Χρόνιο άγχος και στρες.

• Μειωμένη αυτοεκτίμηση.

• Δυσκολία συγκέντρωσης και λήψης αποφάσεων.

• Διαταραχές ύπνου.

• Καταθλιπτικά συμπτώματα.

• Επαγγελματική εξουθένωση (burnout).

• Αυξημένος κίνδυνος εμφάνισης αγχωδών διαταραχών.

• Σε σοβαρές περιπτώσεις, συμπτώματα μετατραυματικού στρες (PTSD).

  
  

Παράλληλα, πολλοί εργαζόμενοι εμφανίζουν και σωματικά συμπτώματα, όπως πονοκεφάλους, μυϊκή ένταση, γαστρεντερικές ενοχλήσεις, χρόνια κόπωση ή αυξημένη αρτηριακή πίεση.

Γιατί είναι τόσο δύσκολο να μιλήσει κάποιος;

Ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα του εργασιακού εκφοβισμού είναι ότι τα θύματα συχνά σιωπούν.

Οι πιο συνηθισμένοι λόγοι είναι:

• Φόβος απώλειας της εργασίας.

• Φόβος αντιποίνων.

• Ανησυχία ότι δεν θα γίνουν πιστευτοί.

• Ενοχές ή αυτοαμφισβήτηση.

• Η πεποίθηση ότι «έτσι λειτουργούν όλες οι δουλειές».

  
  

Με την πάροδο του χρόνου, αρκετοί εργαζόμενοι αρχίζουν να αμφισβητούν ακόμη και τη δική τους αντίληψη της πραγματικότητας, εσωτερικεύοντας την υποτίμηση που δέχονται και θεωρώντας λανθασμένα ότι οι ίδιοι αποτελούν το πρόβλημα.

Τι δείχνει η επιστήμη;

Η διεθνής βιβλιογραφία αναγνωρίζει το mobbing ως έναν από τους σημαντικότερους ψυχοκοινωνικούς κινδύνους στον χώρο εργασίας. Έρευνες έχουν δείξει ότι η χρόνια έκθεση σε εργασιακό εκφοβισμό σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης άγχους, κατάθλιψης, επαγγελματικής εξουθένωσης, μακροχρόνιας αναρρωτικής άδειας και μειωμένης εργασιακής απόδοσης.

Παράλληλα, η παρατεταμένη ενεργοποίηση του συστήματος στρες μπορεί να επηρεάσει τη λειτουργία του ανοσοποιητικού και του καρδιαγγειακού συστήματος, ενώ αυξάνει την πιθανότητα εμφάνισης ψυχοσωματικών συμπτωμάτων.

Τι μπορεί να κάνει κάποιος;

Εάν πιστεύετε ότι βιώνετε mobbing στον χώρο εργασίας:

• Αναγνωρίστε ότι η συμπεριφορά αυτή δεν είναι φυσιολογική ούτε αποδεκτή.

• Καταγράψτε περιστατικά, ημερομηνίες και πιθανούς μάρτυρες.

• Διατηρήστε σχετικά email ή άλλα αποδεικτικά στοιχεία όπου είναι δυνατόν.

• Μιλήστε σε κάποιο άτομο εμπιστοσύνης.

• Ενημερώστε, εφόσον είναι ασφαλές, το τμήμα ανθρώπινου δυναμικού ή τον αρμόδιο φορέα.

• Αναζητήστε υποστήριξη από επαγγελματία ψυχικής υγείας, ιδιαίτερα αν παρατηρείτε ότι η κατάσταση επηρεάζει σημαντικά την καθημερινότητά σας

  .

Ο ρόλος των οργανισμών

Η πρόληψη του mobbing δεν αποτελεί αποκλειστικά ευθύνη του εργαζομένου. Οι οργανισμοί οφείλουν να καλλιεργούν μια κουλτούρα σεβασμού, ψυχολογικής ασφάλειας και μηδενικής ανοχής απέναντι σε εκφοβιστικές συμπεριφορές.

Η ύπαρξη σαφών πολιτικών κατά του εργασιακού εκφοβισμού, η εκπαίδευση των στελεχών, οι ασφαλείς διαδικασίες αναφοράς περιστατικών και η ενίσχυση της ανοιχτής επικοινωνίας αποτελούν βασικά στοιχεία για τη δημιουργία ενός υγιούς εργασιακού περιβάλλοντος.

Συμπέρασμα

Η εργασία θα πρέπει να αποτελεί χώρο εξέλιξης, δημιουργικότητας και συνεργασίας, όχι φόβου και ψυχολογικής φθοράς.

Το mobbing (workplace bullying) δεν είναι ένδειξη αδυναμίας του ατόμου ούτε ένα φυσιολογικό κομμάτι της επαγγελματικής ζωής. Πρόκειται για μια σοβαρή μορφή ψυχολογικής βίας, με πραγματικές επιπτώσεις στην ψυχική και σωματική υγεία.

Η αναγνώρισή του αποτελεί το πρώτο βήμα για την προστασία του εργαζομένου, τη διεκδίκηση ενός ασφαλούς εργασιακού περιβάλλοντος και τη δημιουργία οργανισμών όπου οι άνθρωποι μπορούν να αναπτύσσονται με αξιοπρέπεια, σεβασμό και ψυχολογική ασφάλεια.

#psychology #psychotherapy #brain #neuroscience #mobbing